Polecamy:   Katowice   Woj. ¦l±skie   Stolica Górnego ¦l±ska deutsch | english | česky | ¶lőnský | schläsch
Wrocław Dolny ¦l±sk

Wiadomo¶ci
Artykuły
O Wrocławiu
¦l±sk,DolnyiGórny
Dolno¶l±zacy
Poezja
Galerie
Plan miasta
Imprezy
Forum
Ciekawe strony
Euro 2012
Nasza akcja
Reklama


Li¶ć dębu
- to zapomniany w¶ród wrocławian symbol ¦l±ska, którego Wrocław jest stolic±...
czytaj więcej




Z ŻYCIA WROCŁAWIA
Wrocławski tramwaj typu StandardGło¶ny dzwonek, wycie na zakrętach, charakterystyczny dĽwięk silnika. Gdy Standard jedzie ulicami ¶l±skiej stolicy, nie ma chyba osoby, która by nie odwróciła głowy, nie przystanęła na chwilkę, nie u¶miechnęła się. Ten tramwaj ma co¶ w sobie. To jest tramwaj z dusz±.

Fot.
Gdy w 1924 roku Miejskie Tramwaje Wrocław (SSB – Städtische Strassenbahn Breslau) przejęły ostatniego konkurencyjnego przewoĽnika, dysponowały przestarzałym, wyeksploatowanym taborem. Postanowiono złożyć zamówienie na serię nowoczesnych pojazdów. Produkcję powierzono wrocławskiej fabryce Linkego i Hofmannów. Tramwaj zaprojektowało biuro konstrukcyjne we współpracy K. Lüddego – dyrektora eksploatacyjnego SSB. Przy projektowaniu tramwaju skorzystano nie tylko z wiedzy inżynierów LHW i Lüddego, ale także z do¶wiadczeń innego wrocławskiego zakładu – fabryki Gustawa Trelenberga, która w 1907 roku jako pierwsza w Niemczech zbudowała wagon doczepny o całkowicie stalowej konstrukcji.
W 1924 roku LHW wykonały prototypowy tramwaj, który zdobył na wystawie komunikacyjnej w Seddin kilka wyróżnień. W jego budowie zastosowano amerykańskie rozwi±zania: stalow± konstrukcję ramy, podnoszone dzielone okna, zaokr±glony dach bez ¶wietlika. Na jego podstawie stworzono specjalnie dla Wrocławia tramwaj typu Standard (nazwa oznacza po prostu, że był to pojazd podstawowy dla stolicy ¦l±ska).
Zamówiono 232 sztuki tramwajów silnikowych. Produkcję rozdzielono między zakłady Linkego i Hofmannów (póĽniejszy Pafawag) oraz Trelenberga (dzisiejszy Hutmen). Dostawy trwały od 1925 do 1929 roku. Wagony otrzymały numery od 1001 do 1232. Ostatnie 50 sztuk nie posiadało aparatury elektrycznej i było używanych jako wagony doczepne.
Tramwaj typu Standard jest pojazdem dwuosiowym (jeden wózek), dwustronnym i dwukierunkowym. Długo¶ć wagonu wynosi 9600 mm, szeroko¶ć – 2100 mm, a wysoko¶ć – 3250 mm. Ponieważ pomosty (kabiny) s± elementami najczę¶ciej uszkadzanymi w wypadkach, wykonano je z drewna i pokryto cienk± warstw± blachy, co umożliwiało łatw± naprawę. Poszycie burt stanowi± przynitowane blachy. Dach pokryto drewnian± szalówk±, na któr± naci±gnięto płótno żeglarskie. Tramwaj wyposażono w 2 silniki produkcji SSW i AEG o mocy 28 kW (póĽniej wymieniono na mocniejsze), nastawnik bębnowy oraz 4 piasecznice. Pr±d dostarczano z sieci przez odbierak pał±kowy z rolk± (w póĽniejszym okresie montowano pantografy skrzynkowe). Pojazd posiadał dwa rodzaje hamulców: elektryczny oraz ręczny, klockowy (dohamowywanie). Spokojny bieg tramwaju zapewniony jest również dzięki potrójnemu resorowaniu. Nowoczesny kształt stał się na tyle popularny, że fabryka LHW, wykorzystuj±c podobn± stylistykę, przebudowała starszy tabor.
Nowo¶ci± było zastosowanie dużej ilo¶ci mniejszych okien w odróżnieniu od wcze¶niejszych modeli posiadaj±cych 3 lub 4 okna, co także ułatwiało naprawianie uszkodzeń. Standard posiada 9 par okien (okna skrajne s± nieco węższe) podzielonych poprzeczn± szczeblin±, Pierwotnie posiadały zasłonki. Pocz±tkowo tramwaje malowano na kolor ko¶ci słoniowej – typowy kolor miejskich tramwajów we Wrocławiu.
Przestronne wnętrze wagonu wyłożone drewnem mogło pomie¶cić 47 osób. Miejsc siedz±cych ulokowanych w siedmiu rzędach w układzie 2 + 1 było 21. Półmiękkie siedzenia pokryte były pluszem. Ciekawostk± jest fakt, że oparcia foteli można przesuwać, dzięki czemu pasażer zawsze może siedzieć przodem do kierunku jazdy. Klasę oddzielaj± od pomostów przesuwane drzwi, chowane w ¶cianie działowej, w której szyby wykonano z kobaltowego szkła (aby ¶wiatło z klasy nie utrudniało widzenia motorniczemu po zmroku).
W czasie wojny zmniejszono ilo¶ć siedzeń do 16 (po jednej stronie zostały tylko skrajne siedzenia na piasecznicach). Jednocze¶nie dodano uchwyty, przez co uzyskano większ± ilo¶ć miejsc stoj±cych. Fotele wymieniono na drewniane, a w oknach zainstalowano szczebelki. II wojnę ¶wiatow± przetrwała większo¶ć wagonów. W 1949 roku 15 wozów typu Standard (oraz 25 czteroosiowych tramwajów Maximum) wywieziono, jak wiele innych rzeczy, do Warszawy. Wrocław do 1956 nie otrzymywał również nowych tramwajów typu N i korzystał wci±ż z taboru przedwojennego, który i tak przewyższał pod wieloma względami pojazdy polskiej produkcji.
Tramwaje koloru ko¶ci słoniowej można było spotkać we Wrocławiu do 1947 roku, kiedy to burty przemalowano na niebiesko. Od roku 1954 wszystkie tramwaje na terenie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej miały czerwony kolor. W 1971 wrócono do kremowo-niebieskiego malowania.
Tramwaje typu Standard były nieodł±cznym elementem wrocławskiego krajobrazu. Był to pojazd nowoczesny, wygodny i cichy. Zastosowano w nim nowe trendy i osi±gnięcia w dziedzinie techniki. Woził kilka pokoleń wrocławian pocz±wszy od 1925 aż do 1977 roku. Po wycofaniu wagonów z kursowania liniowego można je było spotkać jeszcze jako gospodarcze. Dzi¶ z 232 sztuk zostało tylko kilka. Na szczę¶cie legenda wrocławskich torów trwa nadal. Odrestaurowane wagony Standard kursuj± na Zabytkowej Linii Tramwajowej. Jednym z nich jest słynna Baba Jaga. Kolejny – #1217 – pomalowano go na kolor mniej lub bardziej przypominaj±cy kremowy, czyli tak jak na samym pocz±tku kursowania tych wspaniałych tramwajów.


Zabytkowa Linia Tramwajowa






Tomasz Sielicki
Michał Jerczyński, Wrocławskie wagony Tramwajowe typu standard, ¦wiat kolei 6/2001
© SlaskiWroclaw.pl 2007-2019 | O portalu | Redakcja | Promocja | Reklama
   Góra   Wstecz